301040 وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِینَ لَیْلَةً...

و با موسى 30 شب وعده گذاشتیم و آن را با 10 شب تکمیل نمودیم به این ترتیب میعاد پروردگارش 40 شب تمام شد... اعراف142


پنج‌شنبه 14 اردیبهشت‌ماه سال 1391 ساعت 19:32

764. غیرت و بی غیرتی


کلمه ی غیرت یکی از آن کلمه ها است که در گوشه و کنار ادبیات روزمره ی ما زیاد دیده می شود. مثلا امکان دارد یک تیم فوتبال برنده شود و مربی در مصاحبه ی بعد از بازی بگوید: "از بچه های تیمم راضی هستم. امروز باغیرت بازی کردند". و یا امکان دارد کسی تا آخرین قطره ی خونش برای کشورش بجنگد و "غیرت" به خرج بدهد. این کلمه حتی در بعضی از موارد ناموسی منجر به چاقو کشی و آدم کشی هم می شود. حالا در بین این کاربردهای متفاوت، تعریف دقیق غیرت چیست و خوب و بد آن را چگونه تشخیص بدهیم؟

آن چه از احادیث ائمه و گفته ی بزرگان اسلامی و اخلاقی معلوم می شود این است که این صفت، هم می تواند مثبت باشد و هم منفی. حضرت محمد (ص) در یک حدیث روشن می فرماید: "غیرتی وجود دارد که خدا دوست دارد، ولی غیرتی نیز هست که دوست ندارد..."

به عبارت خودمانی و امروزی: «آدم نه باید سیب زمینی باشه، نه خروس جنگی! اگر به مقدسات (چه دین، چه ناموس چه کشور و غیره) توهین شد آدم باید غیرت به خرج بدهد. اگر هم اتفاق خاصی نیافتاده است، آدم نباید الکی کله اش بوی قورمه سبزی بدهد و دنبال شر بگردد.»

علامه طباطبایی این گونه می نویسد که: «غیرت عبارت است از دگرگونی انسان از حالت عادی و اعتدال به طوری که انسان را برای دفاع و انقام از کسی که به یکی از مقدساتش - اعم از دین، ناموس... و یا امثال آن - تجاوز کرده، از جای خود می کند. این صفت غریزی، صفتی است که هیچ انسانی به طور کلی از آن بی بهره نیست..." علامه در ادامه نوشته هایش توضیح می دهد که اصل این صفت یک چیز خوب است، ولی شاخ و برگی که اقوام به آن داده اند، باطل است. به طور کلی تعصبات ضد ارزشی و بیهوده نکوهیده هستند و غیرت ورزیدن برای آن ها هیچ ارزش اخلاقی و اسلامی ندارد. ولی تعصب و غیرت ورزیدن در برابر مسائل "حق"‌مانند دفاع از مظلوم بسیار پسندیده است. آسایش طلبی و بی تفاوتی در مواقعی که تجاوزی آشکار در حال رخ دادن است، صحیح نیست.

نکته ی جالب دیگری که می توان بیان کرد این است که این صفت لزوما مخصوص دین داران نیست. افراد زیادی هستند که دین ندارند، ولی با غیرت هستند. یکی از نمونه های تاریخی آن این است که پیامبر اسلام بعد از یکی از جنگ ها علیه کفار دستور داد که یکی از اسیران را آزاد کنند. اصحاب ایشان سوال کردند که چرا این اسیر می بایست آزاد شود؟ پیامبر جواب دادند که این اسیر صفت های پسندیده ای دارد که او را لایق آزادی می کند. در میان این صفت ها "غیرتمند ی برای همسر و خانواده" هم دیده می شود. (خصال شیخ صدوق، ج 1، ص 313)


ابزار امتیاز دهی