X
تبلیغات
نماشا
رایتل

301040 وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِینَ لَیْلَةً...

و با موسى 30 شب وعده گذاشتیم و آن را با 10 شب تکمیل نمودیم به این ترتیب میعاد پروردگارش 40 شب تمام شد... اعراف142


شنبه 4 بهمن‌ماه سال 1393 ساعت 09:12

898. بدعتی به نام چک ضمانت هنگام استخدام


در هیچ کدام از کشورهای جهان اول که در آن ها زندگی کرده ام، با پدیده ای این چنینی رو به رو نشده ام: دریافت چک ضمانت هنگام استخدام! ولی در این چند هفته که ایران بوده ام از دوستان مختلفی که در شرکت های خصوصی ایران کار می کنند شنیده ام که بعضی از شکرت ها این بدعت را شرط استخدام کرده اند. یعنی مثلا می گویند در هنگام امضای قرارداد برای شروع همکاری، کارمند می بایست مبلغی مانند 10 میلیون تومان چک یا سفته به شرکت بدهد. شرکت این طور توجیه می کند که این برای ضمانت است که مبادا در آینده این کارمند ضربه ای به شرکت وارد کند. در واقع یک نوع امنیت برای شرکت است که اگر در آینده این کارمند دست از پا خطا کرد، بتواند با این چک یا سفته او را جریمه کند.


اولین سوالی که پیش می آید این است که مگر مملکت قانون ندارد!؟ اگر آن کارمند ضربه ای قابل توجه به شرکت وارد بکند، مگر قانون کشور برای پیگیری این مساله کافی نیست که شرکت ها خود را ملزم به این می دانند که یک "گرو" علیه کارمندان خود در دست داشته باشند؟ شاید جواب این سوال این باشد که گرچه مملکت قانون دارد، ولی طی کردن فرایند قانونی دشوار است و شرکت ها نمی خواهند خود را به زحمت شکایت و شکایت کشی بیاندازند. آن ها خیلی راحت تر هستند یک گرو نقد در دست داشته باشند.


سوال دوم این است که اگر این چک یا سفته را به عنوان "ضمانت" دریافت می کنند، چرا به کارمندان اجازه نمی دهند که بر روی چک بنویسند این چک، چکِ ضمانت است؟! شرکت ها تاکید دارند که باید چک یا سفته بدون هیچ توضیحی یا پشت نویس خاصی در اختیار شرکت قرار گیرد. یعنی این کارمند بدبخت حتی حق ندارد بر روی این چک بنویسد که برای چه آن را در اختیار شرکت گذاشته است! در عمل این چک یا سفته یک "آتو" در دست آن شرکت است که هر موقع دلش خواست کارمند را توسط آن تهدید کند. البته من به شرکت ها بدبین نیستم و نمی گویم هر شرکتی چک دریافت می کند برنامه ریزی کرده است تا توسط آن چک کارمندان خود را تهدید کند، ولی حرف من این است که در عمل، با توجه به شرایط، اگر شرکت بخواهد دستش برای آزار و اذیت کارمند باز است.


سوال آخر این است که با توجه به نکات منفی ذکر شده، چرا کارمندان می پذیرند زیر بار همچین ذلتی بروند!؟ متاسفانه شاید جواب این سوال واضح باشد: آن قدر شرایط بازار کار بد است که شرکت ها هر طور دوست داشته باشند شرایط استخدام را تنظیم می کنند. هر کارمندی هم که معترض باشد و راضی نباشد زیر بار این ذلت برود، به راحتی کنار گذاشته می شود و ده ها نفر در صف هستند که حاضرند با پذیرش ذلت جای او را بگیرند. ناگفته نماند که پای درد و دل های شرکت ها هم باید نشست که کارمندان ناشایست چه بلاها سر آن ها آورده اند.


از وقتی که با پدیده ی دریافت چک و سفته توسط شرکت های خصوصی در ایران آشنا شده ام، ناراحت ام. چندی پیش برادرم برای مصاحبه ی کاری به یک شرکت خصوصی رفته بود. آن ها هم گفته بودند که او را به شرط دادن یک چک به مبلغ 25 میلیون تومان استخدام می کنند. برادرم که اکثر عمرش را در خارج از ایران زندگی کرده است به من زنگ زد تا در مورد این موضوع از من سوال کند. من هم نکات فوق را برایش گفتم. او هم مثل من بسیار از این ذلت متعجب شده بود و استیصال خودش را در یک جمله بیان کرد:
I hate this country

گرچه این واکنش آنی و در شرایط خشم بود، ولی کاملا حس او را درک می کردم. کسی که با روحیه آزادگی زندگی کرده باشد، با این نوع برخورد سرخورده می شود.


در این مدت کوتاه مساله ی چک ضمانت کمابیش در فکرم بوده است. هفته ی گذشته فکرهایم را جمع و جور کردم و تصمیم گرفتم برای مدیر عامل یکی از شرکت های خوب این مرز و بوم نامه ای بنویسم. نامه ای که نوشتم به مسائل مختلفی می پرداخت که خارج از بحث فعلی است. به همین دلیل فقط قسمت مربوط به "چک ضمانت" را برای شما دوستان نقل می کنم. برای حفظ احترام این شرکت محترم، اسم آن را از این  نوشتار حذف می کنم. همچنین تاکید دارم که این شرکت بسیار اخلاقی است و با گرفتن چک هرگز کارمندان خودش را مورد تهدید بی جا و یا اذیت و آزار قرار نداده است. ولی در هر صورت، روحِ دریافت چک از کارمندان به نظر این جانب غلط است و به همین دلیل به آن پرداختم:


"... با پدیده ای رو به رو شده ام که به جرات می گویم فرسنگ ها با روحیه ی جهان اول و حرفه ای گری در تضاد است: و آن عبارت است از چک تضمین گرفتن هنگام استخدام. گرچه این اپیدمی در بسیاری از شرکت های ایرانی رواج دارد ولی چقدر عالی است اگر شرکت شما در انهدام این سنت ناپسند پیشقدم شود. البته دریافت کردن چک تضمین می تواند یک قانون داخلی شرکت باشد و هر شرکت حق دارد قوانین داخلی خود را تعیین کند. ولی اگر به کُنه این رسم دقت کنیم متوجه می شویم نوعی ذلت است که بر کارمند تحمیل می شود. به نظر من دریافت این چک نوعی درخواست از کارمند است که آزادگی خود را بفروشد و حاکی از یک نوع بدبینی به نیروی انسانی است... راه صحیح این نیست که با گرفتن دست آویز کارمند ها را "مجبور" به ماندن کنید. بلکه راه صحیح و انسانی این است که آن ها را راضی نگه داشته و با آن ها به گونه ای رفتار کنید که آن ها رابطه ای عاطفی و سالم با شرکت برقرار کرده و احساس درونی تعلق کنند. شما که با کشورهای پیشرفته دنیا ارتباطات زیادی دارید حتما می دانید که گرفتن چک به صورت "گرو" چقدر به دور از انتظار و به دور از کرامت انسانی است. در هر صورت، با توجه به کیفیت بالای فضای شرکت و شخصیت عالی مدیران و کارمندان این شرکت، بنده توقع والاتری از این مجموعه دارم"


به امید روزی که ما کارمندها آن قدر برای خودمان ارزش قائل باشیم که شرکت هایی که دریافت چک ضمانت را الزامی می کنند با موقعیتی رو به رو شوند که هیچ کس حاضر نباشد برای آن ها کار کند.

برچسب‌ها: ایران، فرهنگ، قانون


ابزار امتیاز دهی